Op zondag 24 augustus 2025 brak brand uit bij een cacaobedrijf in Veenendaal. Cacaobranden kunnen nog dagenlang blijven smeulen. Daarbij komt veel koolstofmonoxide (CO) vrij. De Adviseur Gevaarlijke Stoffen (AGS) van de brandweer vroeg de Milieuongevallen Dienst (MOD) van het (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) om te helpen bij de meerdaagse monitoring van de CO. De monitoring was een geschikte situatie om DESIRE-meetkastjes in te zetten.
De MOD bouwde voor het (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu)-onderzoeksproject DESIRE een aantal prototype meetkastjes. Samen Meten RIVM deed ook mee en leverde onder andere expertise op het gebied van sensoren. DESIRE staat voor ‘de inzet van sensoren bij incidenten in de regio’. Dit laat ook goed zien wat het doel van het project is.
Elk meetkastje heeft dezelfde sensoren voor het meten van fijnstof (PM10 en PM2,5), koolstofmonoxide (CO), koolstofdioxide (CO2) en vluchtige organische stoffen (VOS). Met een externe stroombron kunnen de meetkastjes meerdere dagen de luchtconcentraties monitoren. De meetwaarden worden naar een database van het RIVM gestuurd.
Ondersteuning bij de cacaobrand: de afspraak
Op zondag en maandagochtend deed de brandweer handmatig CO-metingen. Omdat de smeulbrand naar verwachting nog een paar dagen zou duren, is afgesproken dat de brandweer bij een CO-piek in de DESIRE-metingen ter plekke metingen gaat doen. Dit type sensoren geeft namelijk nog altijd alleen een indicatie. Voor deze situatie was signalering van verhoogde CO-waarden voldoende. Daarbij levert een verhoging van fijnstof een bevestiging dat de verhoogde CO-waarde komt door de brand. De meetdata van de meetkastjes werden ‘real time’ gepresenteerd op een digitale kaart. De brandweer kon deze kaart bekijken.
Meetresultaten
Naast de extra geplaatste meetkastjes staan er ook meetkastjes in Veenendaal die onderdeel zijn van Samen Meten. In dit netwerk werkt het RIVM samen met burgerwetenschappers. Deze meetkastjes zijn meestal eigendom van omwonenden.
De meetdata worden openbaar gedeeld op de website www.samenmeten.nl. De combinatie van de meetkastjes van de MOD en van de omwonenden maakt het mogelijk om snel een mooi verdeeld netwerk te hebben van metingen dicht bij de brand en verder weg. Door het windstille weer was de windrichting erg wisselend. In de ochtend was op de sensoren te zien dat de wind over diverse woonwijken ging. Enkele klachten van bewoners waren daarom al verwacht en te verklaren.
Eerste inzet levert altijd leerpunten op
Er zijn bij deze inzet verschillende technische mankementen en wensen aan het licht gekomen:
- Het beschikbaar maken en houden van de meetdata is nog niet voldoende robuust is.
- Het is wenselijk dat een piek in de meetdata automatisch wordt gemeld aan de Adviseur Gevaarlijks Stoffen.
- De MOD doet ook verder onderzoek naar hoe we data van de meetkastjes beter kunnen combineren met de data van burgermetingen.
- Daarnaast willen we de meetkastjes steviger en weersbestendiger maken. Zo is de meetapparatuur minder gevoelig voor invloeden van neerslag, temperatuur, vervuiling van de sensoren en batterijduur.
Het RIVM gaat met deze bevindingen aan de slag om de het gebruik van deze meetkastjes te verbeteren.
De hamvraag: zijn DESIRE-meetkastjes nuttig?
Volgens de bij het incident betrokken AGS Inge van Driezum van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) was deze inzet zeker nuttig. “Het is een extra instrument om in de gaten te houden of er gevaarlijke stoffen vrijkomen bij een brand”, stelt Inge. “Vooral bij een brand of nablustraject dat lang duurt, kun je hiermee de monitoring van de omgeving deels automatiseren.”
Meer lezen?
- DESIRE sensorkits beschikbaar voor langdurige metingen bij brand in Altijd Alert, nummer 1.